Năm 2026, The Met và Viện Trang phục sẽ ra mắt “Costume Art” - một triển lãm được xem như bước ngoặt trong cách thế giới nhìn nhận thời trang. Tại đây, cuộc đối thoại giữa cơ thể, trang phục và sáng tạo được tái thiết qua hành trình trải dài năm thiên niên kỷ, nơi nghệ thuật và thời trang cùng cất tiếng như những hình thái biểu đạt song hành của con người.

Triển lãm lần này được định hình như một tuyên ngôn mới của The Met và Viện Trang phục, đặt cơ thể làm trung tâm cho toàn bộ cấu trúc trưng bày. Cơ thể, với sự mong manh, sức nặng biểu tượng và hiện diện không thể thay thế, trở thành điểm tựa để khôi phục giá trị của trang phục như một hình thức nghệ thuật mang tính hiện thân. Từ đó, triển lãm mở ra hành trình trải dài 5.000 năm, kết nối trang phục với truyền thống biểu đạt của nhân loại thông qua hình thái và chất liệu.

Trong không gian khảo cứu này, người xem được dẫn dắt qua cách nghệ thuật phương Tây mô tả cơ thể ở nhiều thời kỳ khác nhau, từ thời cổ đại đến hiện đại. Các phân đoạn trưng bày tập trung vào những nhóm hình thái tiêu biểu: sự trần trụi nguyên bản (“Naked Body”), vẻ đẹp cổ điển mang tính khuôn mẫu (“Classical Body”), và những cơ thể phản ánh dòng chảy sinh học của con người, như lão hóa hay mang thai (“Aging Body”, “Pregnant Body”).

Người giám tuyển của triển lãm Andrew Bolton giải thích về đề tài:

“Tôi muốn tập trung vào vị trí trung tâm của cơ thể trong trang phục bên trong Bảo tàng, kết nối những biểu đạt nghệ thuật về cơ thể với thời trang như một hình thức nghệ thuật mang tính nhập thể. Thay vì đặt nặng tính thị giác của thời trang, điều thường khiến khía cạnh cơ thể bị lu mờ, Costume Art đề cao tính vật chất của trang phục và mối liên kết bất khả phân giữa cơ thể chúng ta và những gì chúng ta mặc”.

Từ định hướng này, chủ đề của “Costume Art” mở rộng thành một luận điểm xuyên suốt: mọi suy ngẫm về thời trang đều dẫn trở lại với cơ thể. Trang phục được xem như phương tiện biểu đạt cá tính, nhưng cá tính ấy được hình thành qua lịch sử sống của mỗi người, qua những trải nghiệm, giới hạn và khát vọng mà cơ thể tích lũy theo thời gian. Mối quan hệ từng gắn bó mật thiết giữa cơ thể và trang phục vì thế mang ý nghĩa nền tảng, dù trong thực tế hiện đại, nó dễ bị che lấp bởi tốc độ tiêu thụ và những áp lực thẩm mỹ ngày một tăng.

Một nghịch lý khác cũng hình thành từ chính lịch sử thời trang: quần áo vốn sinh ra để bảo vệ cơ thể, nhưng theo thời gian, cơ thể lại trở thành phương tiện để tôn vinh trang phục. Người mặc phải thu nhỏ chính mình để vừa với một thiết kế; phải thay đổi ngoại hình để hòa hợp với một đường cắt may; phải chạy theo tiêu chuẩn mới để được xem là “đúng mốt”. Những câu hỏi xuất hiện từ đó: từ lúc nào cơ thể trở thành rào cản cho nghệ thuật thời trang? Tại sao cơ thể này được tôn vinh còn cơ thể kia thì không?

Và ở chiều ngược lại, trang phục - vật dụng gần gũi nhất với con người - lại thường bị đánh giá thấp. Nhiều người chỉ xem quần áo như thứ tiêu dùng xoay vòng theo mùa, theo trend; thứ hôm qua còn nâng niu, hôm nay đã bị thay thế bằng một món đồ mới. Sự thờ ơ nêu rõ một sự thật rằng: trang phục không chỉ phản ánh thị hiếu nhất thời, mà còn là tấm gương của những biến đổi xã hội, của nhận thức thẩm mỹ, và của chính cách chúng ta hiểu về bản thân.

Trong bối cảnh đó, bằng việc đưa mọi dạng cơ thể - lí tưởng, phi chuẩn, già hóa hay mang thai - vào trung tâm trưng bày, triển lãm buộc người xem đối diện với những bất bình đẳng vẫn tồn tại trong đời sống thị giác: từ màu da, hình dạng cơ thể đến khả năng vận động. Những giá trị được xem là “đẹp”, “đúng”, “chuẩn” hóa ra là sản phẩm của nhiều thế hệ định kiến, và triển lãm cho thấy đã đến lúc cần xem xét lại chúng.

Việc từ chối mọi phụ đề cũng là một tuyên bố mạnh mẽ: “Costume Art” không muốn được hiểu như một nhánh phụ của nghệ thuật, mà muốn đứng ngang hàng với nó. Trong cách trưng bày, trang phục xuất hiện cạnh tranh, tượng và hiện vật, như bằng chứng rằng thời trang cũng có năng lực phân tích, biểu đạt và phản tư không kém bất kỳ hình thức nghệ thuật nào.

Được hậu thuẫn bởi Jeff và Lauren Bezos, Saint Laurent và Condé Nast, triển lãm còn đánh dấu sự ra đời của Phòng trưng bày Condé M. Nast, không gian mới rộng gần 12.000 feet vuông nằm cạnh Đại sảnh. Nhưng phía sau quy mô ấy không chỉ là tham vọng mở rộng trưng bày mà còn là mong muốn tạo ra một nơi đủ lớn để thảo luận về những điều quần áo có thể phơi bày và những điều nó cố ý che giấu.

Chính ở đó, triển lãm đưa ra câu hỏi cốt lõi: trang phục cho thấy điều gì về cách chúng ta nhìn nhận cơ thể? Những chuẩn mực nào đã vô thức định hình suy nghĩ của mỗi người? Và bằng cách nào nghệ thuật phục trang có thể trở thành công cụ giúp chúng ta hiểu rõ hơn về sự hiện diện của bản thân trong thế giới này?