Trong thị trường thời trang luôn chuyển động nhanh chóng dựa trên xu hướng, Gothic dường như tồn tại như một ngoại lệ. Thời trang Gothic là một trong những dòng chảy thời trang giàu tính văn hóa nhất - nơi cái đẹp được xây dựng từ bóng tối và tính lãng mạn.

SUBCULTURE GOTHIC 

Thời trang Gothic được bồi đắp từ nhiều lớp ảnh hưởng văn hóa lấn chồng lên nhau: từ kiến trúc Gothic Trung cổ, văn chương lãng mạn u tối của châu Âu, đến tinh thần hậu punk trong âm nhạc cuối thập niên 1970 và đầu 1980. Nhưng Gothic không chỉ sinh ra từ di sản thẩm mỹ ấy. Nó còn xuất phát từ nhu cầu của giới trẻ muốn tạo dựng một bản sắc nằm ngoài những chuẩn mực đẹp đẽ, sáng sủa và dễ đoán của thời trang đại chúng. Nói cách khác, Gothic không đơn thuần là một cách ăn mặc. Nó là một phản ứng thẩm mỹ trước một thế giới quá rực rỡ, quá ồn ào và ngày càng tối giản, đơn điệu, đồng dạng.

Gothic có gốc rễ từ chữ “gothic” trong nghệ thuật và văn chương châu Âu. Đó là không gian của những nhà thờ cao vút, những mái vòm nhọn, những bóng tối huyền bí, những mẩu văn chương về bi kịch, tình yêu bất khả, sự đau khổ tột cùng và nỗi ám ảnh với cái chết. Từ lâu, cái đẹp kiểu Gothic đã không đặt trọng tâm vào sự tươi vui mà hướng đến cảm giác trang nghiêm, bi kịch, đen tối và đầy kịch tính. 

Thế nhưng, phải đến cuối thế kỷ 20, Gothic mới thực sự bước vào thời trang như một tiểu văn hóa (subculture) có hình hài rõ rệt. Sau làn sóng punk, nhiều nghệ sĩ và cộng đồng trẻ bắt đầu chuyển từ kiểu nổi loạn giận dữ, trực diện sang một kiểu nổi loạn khác - nội tâm hơn, giàu chất thơ hơn. Chính bối cảnh đó tạo ra Goth subculture. Thời trang Gothic vì thế không đơn thuần chỉ phục vụ tính trình diễn, mà để biểu trưng cho cả một thế giới quan của một cộng đồng có quan điểm chung về âm nhạc, thẩm mỹ và tư tưởng sống. 

Nếu thời trang đại chúng thường gắn cái đẹp với sự trẻ trung, tươi sáng, gọn gàng và dễ tiếp cận. Gothic cho phép con người thể hiện cá tính riêng theo cách phức tạp hơn: với những lớp trang điểm, phụ kiện và những bộ cánh cầu kỳ, nhiều chi tiết. Gothic đòi hỏi sự cá tính và ý thức thẩm mỹ rất riêng. Người theo đuổi phong cách này không chỉ mặc đồ tối màu hay chọn vài chi tiết mang tính biểu tượng, mà họ phải tự xác định mình muốn kể câu chuyện gì về bản thân. Có người tìm đến Gothic vì bị mê hoặc bởi vẻ đẹp cổ điển, quý tộc và bi cảm. Có người bị cuốn hút bởi tinh thần nổi loạn, tách khỏi chuẩn mực. Cũng có người xem Gothic như một hình thức trình hiện bản ngã, bộc lộ nội tâm. Giữa sự chuyển mình liên tục của các trào lưu thời trang, Gothic vẫn giữ được sức hấp dẫn riêng nhờ chiều sâu văn hóa và khả năng khẳng định bản sắc cá nhân thông qua thời trang.

SUBGENRES CỦA GOTHIC

Trên khía cạnh thẩm mỹ, Gothic thường được nhận diện qua bảng màu tối, trong đó sắc đen giữ vị trí trung tâm. Nhưng Gothic chưa bao giờ chỉ là màu sắc u tối. Phong cách này còn bao hàm cả nghệ thuật của sự chồng lớp giữa các chất liệu, kết cấu và cả ý nghĩa. Ren, nhung, da, lưới, satin, kim loại, boots cao cổ, áo choàng, corset, vòng cổ choker, trang sức hình thánh giá hay các biểu tượng huyền bí đều góp phần tạo nên ngôn ngữ thị giác đặc trưng của phong cách này. Kết hợp với lớp trang điểm độc đáo, thời trang Gothic thường nhấn vào cấu trúc rõ rệt, tạo nên một diện mạo vừa kịch tính, vừa cuốn hút. 

Dẫu vậy, Gothic chưa bao giờ chỉ dừng lại ở một vài định nghĩa quen thuộc của thời trang. Theo thời gian, phong cách này liên tục phân nhánh, mở rộng, phản chiếu những chuyển động của xã hội cũng như nhu cầu thể hiện khác nhau qua từng thế hệ. Chính điều này khiến Gothic không bị đóng khung trong một công thức cố định, mà luôn tồn tại như một hệ mỹ học sống động và nhiều tầng nghĩa.

Trong số đó, Victorian Goth là một trong những nhánh dễ nhận diện nhất, bởi nó gắn với vẻ thanh lịch nhuốm sắc thái cổ điển. Ở đây, những chiếc váy dài, corset ôm eo, tay áo cầu kỳ, cổ áo cao, chất liệu ren và phom dáng gợi nhớ thời Victoria khiến phong cách này trông như bước ra từ những trang tiểu thuyết thế kỷ 19. Victorian Goth mang đến cảm giác sang trọng, kín đáo lại vẫn đậm chất kịch tính, u ám. 

Khác với Victorian Goth, Nu Goth lại là phiên bản hiện đại, tối giản và gần với đời sống đương đại hơn. Nó pha trộn giữa thời trang đường phố và tính mỹ học cổ đen tối. Những chiếc mũ rộng vành, legging, áo crop top, boots, các họa tiết biểu tượng như pentagram hay chi tiết tối giản nhưng sắc lạnh là những đặc điểm nhận dạng Nu Goth. Nu Goth gần với thị hiếu trẻ hơn khi giản lược bớt tính hóa trang, mà vẫn giữ được tinh thần riêng biệt của Goth.

Trong khi đó, Cyber Goth hay Cyberpunk/Cyber Goth lại đẩy Gothic sang một chiều hướng khác mang cảm hứng futurism (chủ nghĩa vị lai). Cyber Goth đưa thẩm mỹ đen tối vào thế giới của ánh đèn neon và chất liệu đanh lạnh. Do đó, màu sắc trong nhánh này không chỉ có đen mà còn xuất hiện những tông màu sáng, chói hay những phụ kiện xuất phát từ trí tưởng tượng hậu hiện đại. Chính sự giao thoa ấy khiến Cyber Goth trở thành một trong những nhánh Goth tạo nên sự ấn tượng về thị giác mạnh nhất.

Grunge Goth lại đưa Gothic trở về gần đời sống hơn, bụi bặm hơn và có phần bất cần hơn. Grunge Goth không tập trung vào cấu trúc và tính trình diễn mà thoả hiệp với sự cũ kỹ, sờn rách và đề cao sự thoải mái. Trong đó, flannel tối màu, quần jeans rách, vớ rách, layering ngẫu hứng là vẻ ngoài đặc trưng của phong cách này.

Sau cùng, dù biến hóa theo nhiều hướng, Gothic vẫn giữ được cốt lõi thẩm mỹ vô cùng rõ ràng. Phong cách này luôn bao hàm cái đẹp lạ lùng được tạo nên từ sự tương phản giữa tính lãng mạn và cảm giác đen tối. Trong thị trường thời trang hiện đại - nơi tính cá nhân và cái tôi khác biệt trở thành một giá trị ngày càng được đề cao, Gothic vẫn giữ nguyên sức hấp dẫn của mình.