Ra đời ở khu South Side, Chicago, drill mang theo sự gai góc tới London, khai sinh ra biến thể UK Drill Rap - thứ nhạc đã trở thành hiện tượng toàn cầu đầu thập kỷ 2010. Khi nghe drill rap, sự thô ráp của thể loại này không phải là thứ dễ làm vừa lòng số đông, nhưng với nhiều người, nó lại có nét thu hút đặc trưng.

DRILL RAP LÀ GÌ?

Drill ra đời ở khu South Side của Chicago. Bản thân chữ "drill" vốn là tiếng lóng đường phố, cách nói gián tiếp cho "xả súng", cho sự đối đầu và tinh thần "làm tới cùng". Cái tên của “drill” đã mang sẵn mùi thuốc súng từ trước khi trở thành một thể loại âm nhạc. Drill không có một "cha đẻ" duy nhất. Nó trở nên phổ cập từ khoảng những năm 2010-2012 như một hiện tượng tập thể của cả khu vực Chicago, chứ chẳng phải phát minh của riêng ai.

Dù vậy, khi nói về những cái tên gắn liền với sự khai sinh của drill thì chắc chắn không thể bỏ qua Chief Keef - người đưa drill ra thế giới. Bản nhạc "I Don't Like" (2012) nổ ra như một sự bùng nổ khiến cả ngành công nghiệp âm nhạc phải quay đầu nhìn về Chicago, nên anh thường được gọi là người tiên phong của thể loại này - dù chính xác hơn, anh là người khiến drill trở nên phổ biến. Đứng cạnh Keef là Young Chop, producer định hình toàn bộ âm thanh của drill. Nếu Keef là gương mặt đại diện thì Chop là kiến trúc sư dựng nên phần xương sống của nó.

Chỉ vài năm sau, drill vượt Đại Tây Dương và cập bến Brixton, Nam London - nơi nó nhanh chóng hòa với grime và road rap để đẻ ra một biến thể nhiều sức hút hơn: UK drill. Rồi drill trở lại nước Mỹ, tại Brooklyn vào cuối thập niên 2010, giờ đây, beat của những producer gốc Anh dần pha trộn với lời và phong cách rap của người Mỹ - cái nôi của nhạc rap - để chính thức trở thành hiện tượng toàn cầu.

SỰ HỖN LOẠN CỦA DRILL

Người ta hay gọi drill là "nhạc đánh lộn" và thành thật mà nói, điều này cũng chẳng sai. Về mặt âm thanh, drill thường ở mức 140 BPM. Xương sống là những cú 808 trượt dài - thứ bass glide lên xuống như tiếng gằn của động cơ. Trên giai điệu tối màu, beat của drill đôi khi chỉ nhấn nhá vài nốt piano, cùng dàn hi-hat lẩy triplet. Flow thì được các rapper cố tình chạy lệch phách và gằn từng chữ. Còn lời rap luôn thô ráp, kể về đời sống đường phố đúng như nó đang diễn ra.

Drill thường nghe như âm thanh của một cuộc ẩu đả đang xảy ra ngay lúc này. Vì sao? Bởi nội dung drill thường xoay quanh "opps" - những phe đối địch, quanh diss track, quanh lòng trung thành với khu phố và những mâu thuẫn giữa các "ends" (hiểu là “hood” trong tiếng Anh - Mỹ, ám chỉ “địa bàn”). Ở Anh, mối liên hệ giữa drill và bạo lực đời thật căng đến mức cảnh sát London từng theo dõi nghệ sĩ, YouTube gỡ hàng loạt video, và cả một cuộc tranh cãi quốc gia nổ ra về chuyện: âm nhạc phản ánh bạo lực hay châm ngòi cho nó?

Nhưng tại sao người ta lại đắm đuối với chính sự hỗn loạn ấy của drill? Có lẽ vì với những đứa trẻ lớn lên ở các khu phố bị bỏ quên, drill là thứ duy nhất mô tả đúng sự thật - mặt sau của những đất nước vốn được truyền thông tô hồng như Mỹ hay Anh. Drill là hiện thân của sự mô tả trần trụi: chỉ kể lại đúng những gì đang diễn ra. Và sự hỗn loạn trong drill chính là một cách giải toả.

Nó biến những gì lộn xộn, đáng sợ, tưởng như không lối thoát thành một nhịp điệu mà người nghe có thể gật gù theo - đưa cái căng thẳng ngoài đời vào trong một khuôn nhịp có thể kiểm soát. Hơn thế, drill mang một bản sắc riêng. Nó không dừng ở việc nói về sự khác biệt hay nổi loạn như phần lớn các dòng rap khác, mà đặc tả sự va chạm giữa những thái cực trong xã hội - nơi người rapper vừa là kẻ quan sát, vừa là người sống ngay trong lòng mâu thuẫn đó.

Drill không dừng ở âm thanh - lời rap - nhịp điệu, đi cùng nó là cả một vũ trụ thẩm mỹ, một thứ văn hóa đặc trưng. Nhìn vào bất kỳ MV drill nào, người xem cũng dễ dàng bắt gặp balaclava che kín mặt, tracksuit, áo tech fleece, đồ đen tuyền, cùng những cái tên như Trapstar, Corteiz, Nike TN. Hình ảnh thì luôn gắn với "ends": quay giữa khu phố bụi bặm, đám đông che mặt, những ad-lib gằn giọng ở nền và gang sign (ký hiệu của các băng đảng).

Đằng sau lớp vỏ bụi bặm ấy là cả một hệ giá trị ngầm: lòng trung thành với địa bàn, khái niệm "ends" và "opps", những bộ luật mà chỉ người trong cuộc mới hiểu. Và luôn thường trực một sự căng thẳng đối cực với chính quyền, với luật lệ, với truyền thông. Nhưng nghịch lý là càng bị ngăn cản, drill càng lan rộng. Đến mức thời trang cao cấp cũng phải vay mượn: mặt nạ balaclava, sắc đen tuyền và cả tinh thần "đường phố" đã leo thẳng lên sàn diễn lẫn cửa hàng streetwear khắp thế giới.