Antoine Lai – Nhạc sĩ và tiến sĩ y sinh sống giữa khoa học và âm nhạc
Bài phỏng vấn COOKOO về Antoine Lai – tên thật Lại Hồng Toàn – nhạc sĩ trẻ người Việt hiện sinh sống tại Paris, Pháp, đồng thời là tiến sĩ nghiên cứu khoa học y sinh trong lĩnh vực điều trị ung thư.
Antoine Lai là ai?
Antoine Lai sinh năm 1998 tại Hà Nội. Anh bắt đầu sáng tác nhạc từ thời phổ thông và xem âm nhạc như một ngôn ngữ để bộc lộ cảm xúc, suy nghĩ và những điều khó nói thành lời. Song song với âm nhạc, anh theo đuổi con đường nghiên cứu khoa học tại Pháp với các dự án liên quan đến chuyển hóa năng lượng, miễn dịch trị liệu và ung thư học.
Âm nhạc và những trải nghiệm cá nhân
Nhiều sáng tác của Antoine Lai được hình thành từ những trải nghiệm mất mát và quá trình đối diện với cảm xúc nội tâm. Ca khúc “Tàn canh” được anh viết sau sự ra đi của ông ngoại, như một cách tự chữa lành và tìm kiếm ý nghĩa từ nỗi đau.
Album Đa vũ trụ và hợp tác với Tùng Dương
Antoine Lai được công chúng biết đến rộng rãi khi tham gia sáng tác cho album “Đa vũ trụ” của ca sĩ Tùng Dương năm 2024. Anh đóng góp các ca khúc như “Đàn ông không cần khóc”, “Già”, “Tàn canh” và “Đa vũ trụ”, đánh dấu bước chuyển từ một người viết nhạc độc lập sang một nghệ sĩ được công nhận trong âm nhạc Việt Nam.
Khoa học và âm nhạc trong hai đời sống song song
Antoine Lai xem bản thân đang sống giữa hai thế giới: một nhà khoa học theo đuổi lý trí và một nhạc sĩ giàu cảm xúc. Với anh, khoa học mang lại tư duy kỷ luật và khả năng phản biện, trong khi âm nhạc giúp cân bằng cảm xúc và duy trì kết nối nội tâm.
Triết lý sáng tạo và bản sắc cá nhân
Antoine Lai không xem khoa học và nghệ thuật là hai con đường đối lập. Anh tin rằng những mâu thuẫn nội tại giữa lý trí và cảm xúc chính là động lực để sáng tạo và trưởng thành. Âm nhạc và nghiên cứu khoa học vì thế không loại trừ nhau, mà cùng tồn tại để nuôi dưỡng chiều sâu tư duy và cảm xúc của anh.
Đời sống nghệ thuật và định hướng tương lai
Bên cạnh công việc nghiên cứu y sinh tại Pháp, Antoine Lai tiếp tục sáng tác, biểu diễn và phát triển các dự án âm nhạc cá nhân. Anh theo đuổi một hành trình sáng tạo nơi khoa học và nghệ thuật cùng góp phần giúp con người hiểu rõ hơn về bản thân và cuộc sống.
Từ khóa: Antoine Lai, Lại Hồng Toàn, nhạc sĩ Antoine Lai, tiến sĩ y sinh Việt Nam, songwriter Vietnam, indie musician Vietnam, Đa vũ trụ Tùng Dương, Đàn ông không cần khóc, Tàn canh, Vietnamese scientist musician, COOKOO interview.
Antoine bắt đầu học guitar và tập viết những ca khúc đầu tiên vào thời phổ thông. Khởi đầu niềm đam mê âm nhạc của Antoine không đến từ giấc mơ được tỏa sáng dưới ánh đèn sân khấu rực rỡ. Với anh, âm nhạc là loại ngôn ngữ duy nhất có thể giúp anh nói lên những điều bản thân không thể nói hay… không dám nói.
Antoine thừa nhận, trong những năm tháng đầu đời, anh không phải là người dễ dàng bộc lộ suy nghĩ thật. Thay vì trực tiếp nói ra tình cảm, anh thường chọn cách né tránh, thậm chí nói những điều ngược lại suy nghĩ, như một phản xạ vô thức để tự bảo vệ mình khỏi tổn thương. Với anh, lời nói đôi khi quá trần trụi dễ khiến con người để lộ phần yếu mềm nhất. Bởi vậy, âm nhạc dần trở thành một lối đi khác để anh bộc bạch con người mình: kín đáo hơn mà chân thật hơn.
Chính từ nhu cầu được nói ra bằng âm nhạc, nhiều sáng tác của Antoine ra đời như một cách anh đối diện với những trải nghiệm mất mát sâu sắc trong đời sống cá nhân. Tiêu biểu là Tàn canh, ca khúc được anh viết sau khi ông ngoại qua đời. Bài hát bắt nguồn từ một nỗi trăn trở day dứt: khi một người thân rời đi, những người ở lại phải học cách sống tiếp với khoảng trống ấy như thế nào? Antoine từng trải lòng rằng anh mất tới ba tháng để hoàn thành ca khúc, không chỉ như một sản phẩm âm nhạc, mà còn như một quá trình tự làm việc với chính mình. Với anh, một bài hát chỉ thật sự kết thúc khi từ nỗi đau ấy, anh rút ra được một bài học nào đó cho bản thân.
Thế nhưng, khi phải lựa chọn một con đường cho tương lai, Antoine lại quyết định rời Việt Nam sang Pháp, theo đuổi khoa học, làm tiến sĩ rồi tiếp tục nghiên cứu sau tiến sĩ. Công việc đưa anh đến với những vấn đề tưởng như rất xa thế giới mơ hồ của cảm xúc: chuyển hóa năng lượng, thiết kế thuốc mới, điều trị ung thư xương ở trẻ em, rồi sau đó là các hướng nghiên cứu liên quan đến ung thư vùng đầu - cổ, điện hóa trị và miễn dịch trị liệu.
Antoine chia sẻ rằng anh không sinh ra trong một gia đình có nền tảng âm nhạc, không được đào tạo bài bản theo con đường chuyên nghiệp, và cũng không có nhiều “bảo chứng” để khẳng định rằng mình có thể đi xa với sáng tác. Vì thế, lựa chọn sang Pháp, theo đuổi khoa học và y sinh, với anh, là một lựa chọn có tính chiến lược: chắc chắn hơn, phù hợp hơn với năng lực đã được kiểm chứng, và ít rủi ro hơn việc đặt cược toàn bộ đời mình vào âm nhạc.
Dù không được xem như một nghề nghiệp từ đầu, âm nhạc chưa bao giờ chỉ là một sở thích thoáng qua. Cho đến nay, Antoine Lai đã có khoảng 200 sáng tác hoàn chỉnh. Gia đình không phản đối anh làm nhạc, nhưng cũng chưa thực sự coi đó là một sự nghiệp nghiêm túc. Antoine kể rằng ngay cả khi anh từng làm việc với ca sĩ Hồng Khanh - con gái của NSƯT Chiều Xuân và nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân, tổ chức những mini show nhỏ, hát và chia sẻ câu chuyện với khán giả, những điều đó trong mắt mẹ anh vẫn giống một thú vui hơn là một công việc thực sự.
Có lẽ việc các sáng tác của anh được thực hiện bởi ca sĩ Tùng Dương không chỉ là thành tựu lớn với Antoine Lai mà đây còn là dấu mốc âm nhạc của anh bước ra khỏi vùng “hobby” để được công nhận như một lao động sáng tạo nghiêm túc. Đó cũng là khoảnh khắc gia đình và công chúng bắt đầu nhìn thấy rõ hơn chân dung của một người viết nhạc: Antoine Lai.
Antoine bày tỏ rằng ranh giới ấy không rõ ràng đến thế. Âm nhạc không chỉ hiện diện khi anh cầm đàn hay bước vào phòng thu; nó còn len vào cả đời sống nghiên cứu, như một cách để anh giữ lại dỗ dành nội tâm của mình giữa thế giới đầy quy trình, dữ liệu và áp lực. Trong đời sống khoa học, âm nhạc là một khoảng thở. Khoa học cho Antoine kỷ luật của lý trí: mọi giả thuyết cần được kiểm chứng, mọi bước đi cần có cơ sở, mọi kết luận phải được xây dựng trên thực chứng. Nhưng chính sự nghiêm cẩn ấy đôi khi cũng trở thành sức nặng. Có những thời điểm, khi công việc nghiên cứu quá dày đặc, khi các dự án và deadline kéo anh ra khỏi âm nhạc quá lâu, Antoine cảm thấy như bị ngắt kết nối với một phần quan trọng của tâm hồn. Vì vậy, ngay cả khi đang bị cuốn vào guồng quay công việc, anh vẫn phải dừng lại, cầm cây đàn lên - không nhất thiết để hoàn thành một ca khúc, mà để tự cân bằng, để giải tỏa, để nhắc mình rằng bên trong nhà khoa học vẫn còn một người cần được sống bằng cảm xúc.
Đôi lúc, Antoine buộc mình phải gác sự bay bổng lại, đặt bản phối sang một bên, kiểm tra các thông số kỹ thuật, đo đạc bằng nhiều công cụ khác nhau, rồi chỉ trở lại phòng thu khi sự thăng hoa về cảm xúc đã lắng xuống và đôi tai đủ tỉnh táo để tiếp tục hoàn thiện sáng tác của mình. Nếu âm nhạc giúp nhà khoa học trong anh không trở nên khô khan, thì khoa học lại giúp người nghệ sĩ trong anh không bị cuốn trôi bởi cảm xúc của chính mình.
Chính sự đảo chiều ấy làm nên điểm tựa nội tại của Antoine Lai: âm nhạc không chỉ thuộc về đời sống nghệ sĩ, mà còn là điều kiện để đời sống khoa học của anh có thể tiếp tục; ngược lại, khoa học không chỉ thuộc về sự nghiệp mà anh muốn cống hiến, mà còn xây dựng nền tảng tư duy sắc bén giúp âm nhạc của anh giữ được chiều sâu. Hai thế giới ấy không đứng cạnh nhau như hai vai diễn riêng biệt. Chúng ảnh hưởng lẫn nhau, sửa chữa lẫn nhau, kéo nhau trở lại trạng thái cân bằng.
Antoine lý giải, những cái tôi này giống hai dòng chảy cùng tồn tại trong một dòng sông tâm thức, vừa đối trọng vừa nuôi dưỡng nhau: một thuộc về khoa học, tỉnh táo và kỷ luật; một thuộc về nghệ thuật, cảm xúc và tự do.
Anh so sánh chúng như một đôi vợ chồng. Phần lớn thời gian, chúng nâng đỡ nhau. Nhưng nếu không bao giờ xảy ra mâu thuẫn, mối quan hệ ấy khó mà bền vững. Bởi vậy, xung đột nội tại là điều cần thiết để những cái tôi này có cơ hội đối thoại với nhau, để ý tưởng và sức sáng tạo không ngừng chuyển động, không ngừng mở ra những hướng đi mới.
trọn vẹn.
Một số người trưởng thành bằng cách đi thẳng trên một con đường. Cũng có một số khác, như Antoine, trưởng thành bằng việc trải nghiệm nhiều con đường cùng lúc. Khoa học cho anh sự kỷ luật để không bị cảm xúc cuốn đi; âm nhạc cho anh một nơi trú ẩn để lý trí không trở nên khô cạn.
Với Antoine Lai, phòng thí nghiệm và phòng thu không còn là hai điểm đến tách biệt. Chúng trở thành hai cánh cửa mở vào cùng một hành trình: hành trình đi tìm sự sống, thấu hiểu bản thân và cống hiến cho khoa học -
nghệ thuật. BÀI VIẾT: MÂY | ẢNH: TỔNG HỢP | DESIGN: LÂM HƯƠNG | BIÊN TẬP: LÁ THU VÀNG | WEB: LONG3020