Giữa thời đại tôn vinh hào quang, người trẻ dễ xem sự bình thường như một thất bại. Nhưng nếu không giàu có, không nổi bật, không được ngưỡng mộ, liệu cuộc đời ấy có thực sự vô nghĩa, hay chỉ chưa được nhìn nhận bằng một thước đo công bằng?

NỖI SỢ CHUNG CỦA THẾ HỆ MỚI

Do sự phổ cập mạnh mẽ của mạng xã hội, mỗi ngày chúng ta gần như vô thức tiếp nhận một dòng chảy bất tận của những hình ảnh về đời sống hào nhoáng: những chuyến đi xa xỉ, những căn hộ được bài trí hoàn hảo, những mối quan hệ viên mãn, những thành công được kể lại bằng thứ ánh sáng luôn rực rỡ hơn đời thực. Dù hiểu rằng phần lớn hình ảnh ấy đã được chọn lọc, chỉnh sửa và đánh bóng để phục vụ việc xây dựng hình ảnh cá nhân hoặc quảng bá thương hiệu, nhiều người, đặc biệt là người trẻ, vẫn khó tránh khỏi một nỗi ám ảnh âm thầm: nếu cả đời này mình không rực rỡ thì sao?

Không rực rỡ ở đây không phải là sợ đói, không hẳn là sợ khổ và càng không chỉ là sợ thất bại. Mà họ sợ sau nhiều năm cố gắng, cuộc đời vẫn không có gì đáng kể. Không có một cú lội ngược dòng ngoạn mục, không có tài sản đáng ngưỡng mộ, không có câu chuyện tình yêu khiến người khác trầm trồ, không có một vị trí xã hội đủ cao để khi giới thiệu về bản thân, ta thấy mình hãnh diện đôi chút.

Chúng ta đang sống trong thời đại mà sự rực rỡ trở thành một dạng áp lực của cả một thế hệ chứ không còn là của riêng ai. Thành công không còn là một khả năng, mà gần như bị biến thành nghĩa vụ. Ai cũng phải “trở thành phiên bản tốt nhất của chính mình”. Ai cũng phải phát triển bản thân, xây dựng thương hiệu cá nhân, kiếm tiền thông minh, yêu đúng người, sống có gu, đi nhiều nơi, ăn mặc đẹp, có cơ thể hoàn hảo, suy nghĩ sâu sắc và xuất hiện trên mạng xã hội như thể cuộc đời chưa từng có một ngày tẻ nhạt.

Trong thế giới ấy, việc là một người bình thường bỗng bị xem như “lỗi hệ thống”. Nếu không giàu sang, không nổi tiếng, không có chức danh khiến người khác nể phục thì sao? Nếu tình yêu không trọn vẹn, sự nghiệp chỉ ở mức vừa đủ, tài khoản ngân hàng không có những con số đáng tự hào thì sao? Nếu sau tất cả, ta chỉ là một người bình thường, sống trong một căn nhà bình thường, làm một công việc bình thường, đi qua những ngày tháng bình thường thì sao?

Những câu hỏi ấy không chỉ đến từ tham vọng cá nhân. Chúng còn là hệ quả của một xã hội quá quen với việc tôn vinh những đời sống xa hoa, rực rỡ, đến mức vô tình khiến con người xem nhẹ chính những trải nghiệm chân thật của mình.

Từ nhỏ, chúng ta đã được dạy phải không ngừng vượt qua giới hạn. Những lời dạy ấy không sai. Chúng tạo ra động lực, kỷ luật và khát vọng tiến lên. Nhưng rất ít người được dạy cách đối mặt khi đi mãi, nỗ lực mãi mà vẫn chưa đến đích, vẫn chưa đạt được điều mình muốn.

Nỗi trăn trở của không ít người trẻ nằm ở những điều bản thân tự thúc giục: phải mua nhà, mua đất, mua xe trước tuổi ba mươi; phải có một mối tình đẹp; phải làm một công việc đáng ngưỡng mộ. Và nếu không đạt được một trong số đó, hoặc toàn bộ những điều đó, ta bắt đầu kiểm kê đời mình bằng cảm giác thua cuộc, tự ti và nghi ngờ giá trị của chính mình.

Nhưng cuộc đời con người đâu phải một bản báo cáo thành tích? Rốt cuộc, ta đang sống hay chỉ đang cố hoàn thành một bảng chỉ tiêu xã hội được ngụy trang dưới tên gọi “thành công”? Ta có biết điều mình thật sự cần, hay chỉ mải miết chấm điểm bản thân theo một “checklist” mà xã hội mặc định?

KẾT QUẢ HAY QUÁ TRÌNH?

Thành công đương nhiên quan trọng. Không ai nên thỏa hiệp với nghèo khó, thất bại hay bấp bênh. Tiền bạc cho con người quyền lựa chọn. Thành tựu giúp ta có vị thế. Kết quả là thứ cần thiết để kiểm chứng nỗ lực. Bất cứ ai có cố gắng thì đều có quyền mong đợi thành quả.

Thế nhưng, kết quả không phải là thước đo duy nhất. Nó chỉ cho thấy ta đã đạt được gì, chứ không kể câu chuyện ta đã sống ra sao. Một tấm bằng có thể ghi nhận năng lực học tập, nhưng không ghi lại những đêm mất ngủ, những lần muốn bỏ cuộc, những ngày phải tự kéo mình ra khỏi cảm giác bất lực. Một chức danh có thể chứng minh vị trí nghề nghiệp, nhưng không nói hết cái giá của sức khỏe, thời gian và những mối quan hệ bị bỏ lại phía sau. Kết quả là phần ai cũng nhìn thấy. Quá trình là phần chỉ có một mình ta chứng kiến và đó mới là phần tạo nên con người chúng ta.

Có những người chạm tới rất nhiều thành quả, nhưng lại sống trong trạng thái trống rỗng. Họ liên tục chạy theo mục tiêu mới, leo hết nấc thang này đến nấc thang khác mà chưa từng thật sự dừng lại để cảm nhận những điều mình đang có. Song, có những người không sở hữu tiểu sử lấp lánh, nhưng lại có một đời sống vững vàng. Họ sống đàng hoàng, làm việc tử tế, chăm sóc người thân, giữ lời hứa, biết chịu trách nhiệm với lựa chọn của mình. Họ có thể không xuất hiện trong bất kỳ danh sách “nhân vật truyền cảm hứng” nào, nhưng với một vài người, sự hiện diện của họ là không thể thay thế.

NHỮNG ĐIỀU BÌNH THƯỜNG “CÓ GIÁ TRỊ”

Mạng xã hội thích những khoảnh khắc có cao trào: mua nhà, cầu hôn, tốt nghiệp, thăng chức, khai trương, du lịch, giảm cân, đổi đời. Nhưng phần lớn đời sống thật lại diễn ra trong những ngày bình thường. Một đời sống có ý nghĩa nhiều khi được bồi đắp từ những hành động nhỏ của những con người bình thường, lặp lại trong những ngày tưởng như chẳng có gì đáng nhớ.

Có lẽ chúng ta cần tỉnh táo hơn với khái niệm “rực rỡ”. Rực rỡ không nhất thiết phải được đám đông công nhận. Một người đi qua nhiều thất bại mà vẫn không đánh mất phẩm chất sống, đó là rực rỡ. Một người từng bị phản bội nhưng không biến nỗi đau thành lý do để làm tổn thương người khác, đó cũng là rực rỡ. Một người không thành công vang dội nhưng sống có trách nhiệm với những người phụ thuộc vào mình, điều ấy cũng không hề nhỏ bé.

Không phải ai cũng cần có một cuộc đời ngoạn mục. Thực tế, đa số chúng ta sẽ không có. Phần lớn con người sẽ sống một cuộc đời vừa phải: có vài lần thành công, vài lần sai lầm, vài mối quan hệ không trọn vẹn, vài năm tháng loay hoay, vài ước mơ phải điều chỉnh, vài nỗi đau không thể nói hết.

Dù vậy, thành tựu không định nghĩa toàn bộ con người ta. Câu hỏi đáng kể hơn là: nếu không giàu có, ta có trở thành người đàng hoàng không? Nếu mất đi tình yêu, ta có đánh mất chính mình không? Nếu đời không cho ta hào quang, ta có còn giữ được một ngọn đèn nhỏ cho riêng mình không?

VẬY NẾU CẢ ĐỜI KHÔNG RỰC RỠ THÌ SAO?

Thì ta vẫn nên sống nghiêm túc với những gì mình đang có: công việc đang làm, cơ thể đang sống, những người xung quanh và những lựa chọn nhỏ mỗi ngày. Ta không nên đợi đến khi đời mình sáng rực mới bắt đầu trân trọng bản thân. Một cuộc đời không rực rỡ, không được tung hô, không khiến đám đông ngoái nhìn vẫn có thể là một cuộc đời giàu trải nghiệm, dày ý nghĩa và khiến nhiều người ấm lòng khi nhớ đến.